عزت الله مولايى نيا همدانى
245
نسخ در قرآن ( فارسى )
عواقب و پيامدهاى ناگوار نظريات خود ، منكر برخى از حقايق اسلامى شده و به اصطلاح از اين رهگذر مىخواستند جلوى تهاجم دشمن را بگيرند ، چه غفلت بزرگى ؟ ! ! « 1 » 3 - چهرهء مشهور ديگرى از پژوهشگران پرتلاش معاصر كه نظريهء وقوع « نسخ » را با نوشتن كتابى تحت عنوان « القرآن و روايات المدرستين » مورد انكار قرار داده است علامه سيد مرتضى عسگرى است . وى ضمن پذيرش امكان نظريهء نسخ از منظر عقل و وقوع آن در شريعت اسلامى ، با اتخّاذ روشى نوين و بىسابقه ، آن را مورد انكار قرار داده و مىگويد : در آيات قرآن كريم ، هرگز ناسخ و يا منسوخى وجود ندارد ، بلكه آيات قرآن حاكى از وقوع نسخ در خارج از آيات قرآن است . و به تعبير ديگر ، نخست نسخ در سنّت و يا اقوال رسول خاتم - صلّى اللّه عليه و آله - واقع شده كه لفظ آن وحيانى نبوده و سپس وحى قرآنى در حكايت وقوع تاريخى آن فرويش نموده است . ما در بحث تبيين ديدگاهها ، نظريهء نويسندهء كتاب « القرآن الكريم و روايات المدرستين » را طرح كرده و آنگاه مورد نقد و نظرش قرار خواهيم داد . لازم به يادآورى است نظريهاى كه از سوى علّامه عسكرى ابراز شده در حقيقت يك راه صلحجويانهاى ميان نظريّهء ابو مسلم و امت اسلامى است ؛ يعنى نظريّهء نسخ را از منظر عقل و دين بپذيريم ، اما نه در حريم قرآن كريم و آيات آن كه وحيانى بوده و از طريق روح الأمين - عليه السّلام - بر رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - فرويش
--> ( 1 ) مرحوم شهرستانى در سال 1301 ه . ق در شهر مقدس سامراء كنار مراقد مقدس ائمهء سامراء عسكريين عليهم السلام ديده به جهان گشود و در سال 1320 ، به حوزهء بزرگ نجف در جوار امير المؤمنان عليه السّلام مهاجرت نمود ، وى در عرصههاى گوناگونى از دانشهاى اسلامى پر تلاش بود و در زمينههاى مختلف آن نيز نوشتههاى سودمندى به يادگار نهاده است . در برخى از نوشتههاى شرح حالنگاران معاصر ، حدود 350 كتاب و يا مقاله به نام ايشان ثبت شده است . مرحوم شهرستانى علاوه بر سنگر علم و دانش ، در سنگر سياست نيز نقش ستودنى داشته است . وى زمانى متصدى وزارت معارف و رياست مجلس شورا و نمايندهء مردم بغداد در پارلمان عراق بوده و در تمامى دوران زندگى ، پيوسته با زهد ، پارسايى و تقوا خود را آراسته و هرگز به دنيا و زخارف آن آلوده نگشت . وى سرانجام در سال ( 1367 ه . ق ) دار فانى را وداع گفت .